پایگاه مهندس امیر حاجی پور - عمران و اطلاع رسانی
به نام خالق هستی ....................................... شهید رجایی، تجسم خدمت به مردم بود .................................. از شاخصه های انقلاب اسلامی، خدمت به مردم می باشد ................................ به برکت این خون های شهدا است که جمهوری اسلامی ایران، به جزیره ثبات در جهان تبدیل شده است ..................................... در حقیقت حرکت آمریکایی ها مانند حرکت بر روی دایره است؛ که هر چه قدر از نقطه اول دور می شوند؛ به نقطه اول نزدیک می شوند و این دور باطل در تمام تصمیمات غلط آنها دیده می شود ................................... وقتی در قله های بالای علمی جهان قرار داریم؛ یعنی اینکه جمهوری اسلامی ایران ، در تمامی لایه ها، آنقدر دانشمند دارد؛ و آنگونه قدرت دارد، که هر چیزی را اراده کند؛ می تواند به استخدام خود درآورد ............................................ شاید این جمعه بیاید شاید .................................. مدعی گوید که با یک گل نمی آید بهار، من گلی دارم که عالم را گلستان می کند ......................................... این روزها که می گذرد؛ هر روز در انتظار آمدنت هستم. اما با من بگو که آیا، من نیز در روزگار آمدنت هستم؟ .............................................. اللهم عجل لولیک الفرج ...................................... نفس نفس های مرد قدم زدن های اوست بسوی مرگ ................................. انسان نسبت به خداوند متعال در فقر مطلق است .................................. انسان مسافر است تا به دارالقرار برسد .................................. زندگی زیباست ؛ اما شهادت از آن زیباتر است ........................................ ما هستیم و خواهیم ماند؛ همچنان با ولایت ........................................ دنیا از آن کسانی است؛ که اراده قوی دارند .................................... ارشمیدس: یک میله و یک تکیه گاه بدهید؛ زمین را جابجا کنم ........................................ قبول کنیم؛ آموزش و پرورش یادگار شهیدانی همچون رجایی و باهنر است ................................................ دانشجویان موفق امروز، دانش آموزان موفق دیروز هستند ....................................... آموزش و پرورش خون رگ پیکره نظام است .................................. هر تصمیمی در آموزش و پرورش، بر کل جامعه تأثیر می گذارد .................................... ما با انجام تمام کارهای خوبمان، شاید بتوانیم جزء کوچکی از حق عظیمی که شهدا به گردن ما دارند؛ را ادا کنیم ....................................... باید خوب گوش کردن را یاد بگیریم؛ نه اینکه دنبال فرصتی باشیم؛ که با غرض ورزی، فقط منتظر باشیم؛ کلام طرف مقابل تمام شود تا ماحرف خودمان را از جایی که مانده بزنیم؛ و اینگونه گفتگو، یک گفتگوی سالم نیست ............................. وقتی گروهی درباره موضوعی می خواهند مشورت کند؛ لازمه آن، گفتگوی سالم است؛ نه اینکه هر یک از افراد گروه مشغول سخنرانیِ یکطرفه باشند ........................................ زمان را از دست ندادن یعنی اینکه مثلاً یک کشتی را در حال حرکت تعمیر کنیم ................................... فرمایشات مقام معظم رهبری ( مدظله العالی ) فقط برای زینت المجالس نیست؛ بلکه عمل کردن به آن فرمایشات، بسیار مهمتر است .................................... بادستان گره خورده به خود، هرگز نمی توان دستان مظلوم را به گرمی فشرد ............................... بندگی کن تا که سلطانت کنند تن رها کن تا همه جانت کنند ................................. یک ضرب المثل انگلیسی می گوید؛ هر پیرمردی که می میرد؛ مثل این است که انگار یک کتابخانه آتش گرفته است ..................................... هر هنرمندی ، اولین مخاطب اثر خودش هست ..................................... اگر ما به مصلحتی رسیدیم؛ و شخص بزرگواری به مصلحت بالاتری رسید؛ ما به مصلحت بالاتر عمل می کنیم .......................................... توبه مال مردم خوردن، مال مردم دادن است ..............................اختلاف لیل و نهار به معنای رفت و آمد است ................................. وقتی که ما به امام حسین (ع) عشق می ورزیم؛ باید به اهداف آن حضرت، مثل امر به معروف و نهی از منکر، نیز عشق بورزیم و عمل کنیم .......................................... اگر ضوابط حاکم نباشد؛ روابط جای آن را می گیرد؛ مثلا ازدواج که یک ضابطه است؛ اگر کم رنگ شود؛ روابط نامشروع، جای آن را می گیرد ...................................... برای مهندسین بن بست وجود ندارد ؛ آنان یا راهی خواهند یافت ؛ و یا راهی خواهند ساخت ..................................... به پایگاه عمران و اطلاع رسانی مهندس امیر حاجی پور خوش آمدید ................................. جمعه ها روز هدیه دادن است اما نه به همه بلکه به منتظران .................................... این پایگاه بستری مناسب جهت ارائه پیشنهادات برای توسعه استان همدان می باشد ................................. درج مطالب این پایگاه در نشریات و یا سایت های دیگر با ذکر منبع بلامانع است ................................. ما را از نظرات خود بهره مند سازید
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: امیر حاجی پور - سه‌شنبه ٩ مهر ۱۳٩٢

 

مرکز:
قزوین
مساحت:
15626 کیلومترمربع
جمعیت (1385):
1143200
جمعیت (1390): 1201565
تعداد شهرستان ها:
5
تعداد بخش ها:
19
تعداد شهر: 25
تعداد دهستان ها:
46
تعداد روستاها:
1196

استان قزوین از استان های شمال غربی ایران است. منطقه قزوین در سال 1375 از استان زنجان جدا شد و به همراه تاکستان تشکیل استان تازه ای به نام استان قزوین را داد. مساحت این استان حدود 15626 کیلومترمربع (1390) است و با استان های مازندران، گیلان، همدان، زنجان، مرکزی و تهران همسایه است. این استان از استان های لرزه خیز ایران است. جمعیت استان قزوین طبق آمار سال 1390 برابر 1201565 نفر است. منطقه تاریخی رودبارالموت و رودبار شهرستان که تا سال ۱۳۷۳ با عنوان رودبار و الموت معروف بود، در قزوین واقع است. استان قزوین یکی از مناطق عمده تولید فندق، پسته، انگور و کشمش در ایران است. این استان از 5 شهرستان، 19 بخش، 25 شهر، 46 دهستان و 1196 آبادی تشکیل شده است.

 

شهرستان های استان قزوین

 


ردیف شهرستان توضیحات تعداد بخش تعداد شهر تعداد دهستان

1

آبیک

شهرستان آبیک با مساحت 1302 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان قزوین است. این شهرستان در ۹۲ کیلومتری غرب استان تهران قرار دارد و پل ارتباطی میان استان تهران و استان قزوین به شمار می رود. جمعیت این شهرستان بر طبق آخرین سرشماری نفوس و مسکن، در حدود 93844 نفر برآورد شده است. شهرستان آبیک در مرز بین استان قزوین و استان البرز و شهر هشتگرد و از جنوب شرقی به شهرستان نظرآباد و از غرب به شهرستان البرز و شهر محمدیه متصل است.

بخش ها: بشاریات- مرکزی آبیک

دهستان ها: بشاریات شرقی- بشاریات غربی- زیاران- کوهپایه شرقی- کوهپایه غربی

2 2 5

2

 البرز

شهرستان البرز با مساحت 403 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان قزوین ایران است. مرکز این شهرستان، شهر الوند است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال 1390، برابر با 203276 نفر بوده است.

بخش ها: مرکزی البرز- محمدیه

دهستان ها: پیریوسفیان- حصارخروان- شریف آباد- نصرت آباد

2 4 4

3

بوئین زهرا

شهرستان بوئین زهرا یکی از شهرستان های استان قزوین ایران است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال 1390، برابر با 164723 نفر بوده است. استان قزوین تقریبا زلزله خیزترین استان کشور است و شهرستان بوئین زهرا نیز لرزه خیزترین شهرستان آن. این شهرستان با وسعتی حدود 5694 کیلومتر مربع از شمال به شهر قزوین و از جنوب به استان مرکزی و همدان و از شرق به استان تهران و از غرب با شهرستان تاکستان هم مرز است.

بخش ها: آبگرم- رامند- آوج- دشتابی- مرکزی بوئین زهرا- شال

دهستان ها: آبگرم- ابراهیم آباد- حصارولی عصر- خرقان شرقی- خرقان غربی- دشتابی شرقی- دشتابی غربی- رامندجنوبی- زهرای بالا- زهرای پایین- زین آباد- سگز آباد- شهیدآباد- قلعه هاشم

6 7 14

4

تاکستان

شهرستان تاکستان با مساحت 2538 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان قزوین ایران است. مرکز این شهرستان، شهر تاکستان است. شهرستان تاکستان، مهمترین منطقه تات نشین ایران و حتی جهان است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال 1390، برابر با 172949 نفر بوده است. طبق اعلام یونسکو زبان تاتی در حال انقراض است.

بخش ها: خرمدشت- اسفرورین- ضیاء آباد- مرکزی تاکستان

دهستان ها: افشاریه- اک- خرم آباد- دودانگه سفلی- دودانگه علیا- رامند شمالی- قاقازان شرقی- قاقازان غربی- نرجه

4 5 9

5

قزوین

شهرستان قزوین با مساحت 5689 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان قزوین است. مرکز این شهرستان، شهر قزوین است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال 1390، برابر با 566773 نفر بوده است.

بخش ها: مرکزی قزوین- رودبارالموت- کوهین- طارم سفلی- رودبار شهرستان

دهستان ها: اقبال شرقی- اقبال غربی- الموت بالا- الموت پائین- ایلات قاقازان شرقی- ایلات قاقازان غربی- چوقور- خندان- دستجرد- رودبارشهرستان- رودبارمحمدزمان- کوهگیر- معلم کلایه- نیارک

5 7 14

 


تاریخ و فرهنگ استان

 

قدمت و سابقه تاریخی منطقه قزوین به دوران حکومت مادها در قرن نهم پیش از میلاد می رسد. در آن زمان ناحیه قزوین مورد تاخت و تاز اقوام مختلف از جمله دیالمه طبرستان قرار می گرفت. قزوین در اوایل دوران اسلامی محل استقرار نیروهای فاتح عرب بود و در اوایل دوره صفوی به پایتختی انتخاب شد. در دوره قاجار و معاصر نیز به دلیل نزدیکی به تهران از کانون های مهم حکومتی محسوب می شد. شخصیت های برجسته ادبی و اجتماعی مانند عبید زاکانی، علامه قزوینی، علامه دهخدا و عارف قزوینی از شاعران توانای دوران مشروطیت از این شهر برخاسته اند.

 


جاذبه های طبیعی و تفریحی

تپه

  • تپه الوند

این تپه در جنوب شرقی قریه الوند قزوین قرار دارد. بر روی سطح آن تکه سفال هایی از دوره صفوی پراکنده است. در این محل، تعدادی سنگ قبر از جنس مرمر با نقش و نگارهای جالب و با نوشته هایی مربوط به دوره صفویه وجود دارد.

  • تپه داکان

این تپه در جنوب جاده تاکستان - همدان، در روستای داکان دو دانگه قرار دارد. سفالینه های به دست آمده از تپه، نشان می دهد که آثار آن به دوران پیش از تاریخ مربوط است.

  • تپه خندو

از این تپه که در جنوب شرقی تاکستان واقع شده آثار بسیار جالبی از تزیینات گچبری دوره ساسانی به دست آمده است.

از دیگر تپه های باستانی در این استان در ذیل آمده است:

  • تپه حاجی آباد در جنوب غربی آبیک
  • تپه نصرت آباد در جنوب حسن آباد
  • تپه رادکان در روستای رادکان دو دانگه
  • تپه قزانچال در روستای زاغد در بشاریات
  • مشگین تپه در روستای عصمت آباد
  • تپه آرش (آقابابا) در روستای آقابابا
  • تپه کی وران در روستای داغلان
  • گورستان حسن آباد در قزوین.

خررود

این رود از کوه های قزل داغ در خرقان خمسه سرچشمه می گیرد و پس از عبور از نزدیک آب گرم جاده قزوین - همدان و پس از دریافت آب رودهای آوه و کلنجین از طریق ساوجبلاغ به رودخانه های شور و کردان می پیوندند. این رود پس از رسیدن به شهریار با دریافت آب رودخانه کرج و رودهای دیگر، با نام رود شوربه طرف شوره زارهای و دریاچه حوض سلطان سرازیر می شود.

رودخانه شاهرود

این رودخانه از دامنه جنوبی البرز سرچشمه می گیرد و مشتمل بر دو شاخه اصلی طالقان رود و الموت رود است که در شمال غربی روستای شیر کوه به هم می پیوندند. این رود با جهت شرقی - غربی، پس از طی مسافتی و گذشتن از لواسان در تنگ منجیل به دریاچه سد سفیدرود می ریزد. سرشاخه ها، حواشی و دره های این رودخانه طبیعت و چشم انداز زیبایی دارد.

قله اوان

این قله با 3750 متر ارتفاع در خط الراس اصلی رشته کوه البرز و در شمال رودبار واقع شده و به خشته چال نیز معروف است. این کوه در جهت جنوب غربی به گردنه و قله سیالان و از جهت شمال غربی به قله های بزاکوه و پارچ کوه متصل است. رودخانه های ازگین، سفید آب و اوان از ارتفاعات جنوبی و رودخانه چالک رود از ارتفاعات شمالی این کوه سرچشمه می گیرند. در دامنه جنوبی این کوه، دریاچه زیبای اوان قراردارد که آب آن از چشمه های درون آن تامین می شود.

دریاچه اوان

قله اوان با 3750 متر ارتفاع در خط الراس اصلی رشته کوه البرز و در شمال رودبار واقع شده وبه خشته چال نیز معروف است. این کوه در جهت جنوب غربی به گردنه و قله سیالان و از جهت شمال غربی به قله های بزاکوه و پارچ کوه متصل است. رودخانه های ازگین، سفید آب و اوان از ارتفاعات جنوبی و رودخانه چالک رود از ارتفاعات شمالی این کوه سرچشمه می گیرند. در دامنه جنوبی این کوه، دریاچه زیبای اوان قراردارد که آب آن از چشمه های درون آن تامین می شود.

آثار تاریخی و فرهنگی

امامزاده

  • امامزاده عبدالله

این بنای آجری در وسط قبرستانی در روستای فارسجین قزوین قرار دارد. بقعه امامزاده ازخارج به یک هشت ضلعی شبیه است. گنبد بنا برفراز پایه هشت ضلعی مستقر شده است. قسمت بالای استوانه گنبد قطار بندی تزیینی جالبی دارد. در داخل بنا نقشه هشت ضلعی به دایره تبدیل شده است. بنای امامزاده عبدالله از آثار قرن ششم ه. ق است.

  • امامزاده علی

این آرامگاه در روستای شکرناب قزوین قرار دارد نقشه حرم این امامزاده هشت ضلعی است. در وسط هر یک از ضلع های بنا، پنجره مستطیل جاسازی شده است. داخل بنای امامزاده دو پنجره با شیشه های رنگی دارد. کف امامزاده با کاشی های کف پوش معروف به ابر و باد دوره قاجار پوشیده شده است. در میان حرم، یک ضریح چوبی قرار دارد که بر روی مرقد امامزاده جای گرفته است. در بالای سردر ورودی، کتیبه ای وجود دارد که تاریخ بنای بقعه را سال 884 ه. ق نشان می دهد.

  • امامزاده آمنه خاتون

این آرامگاه در محله پنبه ریسه قزوین قرار دارد. نقشه حرم آن کثیرالاضلاع هشت ضلعی است که در هر یک از آن ها، طاقنمایی با قوس کلیل احداث شده است. پوشش حرم، به کمک کاربندی های میان قوس های هشت گانه به صورت گنبدی با سقف هشت پر درآمده است. بقعه مزبور، از خارج طرح دایره دارد. قسمت بالای بقعه طرح استوانه ای بنا را به خوبی نشان می دهد. مردم شخص مدفون در این بنا را به دختر امام جعفر صادق (ع) منسوب می دانند. این بنا، احتمالا از آثار دوره صفوی است.

  • امامزاده بی بی سکینه

این آرامگاه که در میان آثار ویرانه های سنقر آباد قدیم قرار دارد و از دو قسمت ایوان و حرم اصلی تشکیل شده است. حرم امامزاده نقشه مربع دارد. در وسط هر یک از ضلع های چهارگانه بنا، طاقنمای تو گودی شبیه نورگیر تعبیه شده و سپس در بالای تیزه طاقنماهای مزبور، ترنبه های چهارگانه و پس از آن، پوشش مخروطی یک پوسته بنا، ساخته شده است. این بنا از نقطه نظر نحوه پوشش تخم مرغی شکل و از نظر کاربندی های چهار گوشه به بناهای دوره ساسانی شباهت دارد. بنای مزبور به تمامی از آجر ساخته شده است. در لبه ایوان حرم، یک رشته سنگ قبرهای مرمر نقش دار زیبایی، جلب توجه می کند. تاریخ روی یکی ازسنگ های مزبور 922 و دیگری 1145 ه. ق است.

  • امامزاده اسماعیل

این بنا در پشت خیابان شهدای قزوین قرار دارد و از آجر ساخته شده است. بنا که دارای دو حیاط در شمال و جنوب است، ایوانی در جنوب دارد که بالای سر در آن کاشی کاری شده است. در دوسوی ایوان، اتاق های دو طبقه ای ساخته شده است. نقشه داخل حرم، چهار ضلعی است و در هر ضلع آن شاه نشینی ساخته شده و طرح داخلی حرم به بیست ضلعی تبدیل شده است. دیوارهای صحن حرم با آیینه کاری و گچبری تزیین شده است و در سقف آن، طرح های گل و بوته گیاهی نقش شده است. کف حرم را با کاشی های سفید آبی دوره قاجار، معروف به ابر و باد، پوشانیده اند. رواق سمت غرب حرم، چهار ضلعی است و در ضلع جنوب آن، محرابی با مقرنس های گچی جای گرفته است. گنبد روی بقعه دو پوسته است و سطح آن در سال 1300 ه. ش کاشی کاری شده است. گور این امامزاده، در سردابه زیرین قرار دارد. نسبت امامزاده را به امام صادق (ع) می رسانند.

  • امامزاده فضل الله

این آرامگاه در فاصله 200 متری روستای فارسجین قزوین قرار دارد. امامزاده فضل الله را از نظر نسب، برادر امامزاده عبد الله می دانند. طرح بنا از خارج مستطیل است و از دو بخش بقعه امامزاده و ایوان مقابل آن تشکیل شده است. ایوان با خشت و گل ساخته شده است. قسمت بالای بقعه، طرح کثیر الاضلاع هشت ضلعی است. گنبد بنا از نوع عرقچینی با خیز زیاد است که سطح آن با آجرهای چهارگوش پوشیده شده است. برفراز گنبد، قبه آجری ساخته شده و سپس بر روی آن یک هرم آجری بنا شده است. داخل بقعه طرح هشت ضلعی دارد و به هشت طاقنمای تو گود تقسیم شده است. بالای طاق نماها به تدریج همانند دایره ای پوشش قوسی بنا را به وجود آورده است. بخش اصلی بنا احتمالا در قرن ششم ه. ق ساخته شده است.

  • امامزاده کمال

این آرامگاه در روستای ضیاء آباد قزوین واقع شده است. ساختمان این امامزاده بنایی شش ضلعی با گنبد مخروطی رک است که به تمامی از آجر ساخته شده است. گنبد بنا بر روی پایه ای شش ضلعی استوار شده است. بخش پایین گنبد استوانه ای است. داخل حرم شش ضلعی است و بر روی هر جرز آن، طاقنمایی برپا شده است. به کمک طاقنماها و کاربندی های بین آن ها پایه ای گرد برای استقرار گنبد به وجود آمده است. در داخل حرم نقش و نگارهایی به صورت گلدان و گل و بوته با رنگ های آبی آسمانی، سبز و صورتی وجود دارد. بر بالای سردر ورودی، کتیبه ای سنگی وجود دارد که سال 861 ه. ق را نشان می دهد.

  • امامزاده نجم الدین

این آرامگاه در روستای بکندی قزوین واقع شده و نقشه چهار ضلعی دارد. دیوارهای ضلع های چهارگانه بنا تا ارتفاع چهار متری با قطعه سنگ های سیاه رنگ لاشه و سنگ های سبز با ملاتی بسیار محکم و چسبنده ساخته شده است. در ارتفاع بالای 4 متر، ضلع های چهارگانه به یک هشت ضلعی منظم تبدیل گردیده اند. در فاصله کمی از لبه هشت ضلعی، پوسته گنبدی خوش ترکیب زیرین بنا بر پا شده است. داخل امامزاده مانند نمای خارجی آن، یک چهارضلعی است که در بالا و در گوشه های آن چهار ترنبه ایجاد شده است.

  • امامزاده صالح و امامزاده سلیمان

این آرامگاه ها در انتهای روستای نهاوند تاکستان قرار دارد. این دوبقعه در نزدیکی یکدیگر قرار دارند و یک اتاق مستطیل، آن دو را به هم متصل می کند. طرح بنای هر دو امامزاده مدور است. هر دو بنا سردابی دارند که مزار اصلی امامزاده ها است. بنای امامزاده صالح دارای قدمت بیشتر و کمی بزرگتر از بنای امامزاده سلیمان است. دو بنای مزبور، با توجه به وضع سرداب ها، به آثار قرن ششم ه. ق شباهت دارند. آجر کاری این بنا، با وجود سادگی، از یک شیوه تکامل یافته معماری بهره مند است.

  • امامزاده شاهزاده حسین

این بنا در داخل شهر قزوین واقع شده و آرامگاه حسین، فرزند حضرت علی بن موسی الرضا (ع) است، که در سال 201 ه.ق وفات یافته است. تاریخ اولیه بنای کنونی را به دوره شاه صفی نسبت می دهند. قدیمی ترین تاریخ بنا، به ضریح چوبی بسیار نفیس بقعه مربوط است که تاریخ سال 806ه. ق بر روی آن حک شده است. این بنا در اوایل قرن چهاردهم ه. ق بازسازی شده است. بنای امامزاده مشتمل بر آستانه و صحن و بقعه است. بالای قوس سردر امامزاده، تزیینات کاشی با نقش هندسی وجود دارد و در دو سوی بنا نیز دو مناره قرار گرفته است. در ورودی امامزاده بسیار بلند و مجلل است و بر هر لنگه آن، کوبه ای نصب شده است که در زیر هر کوبه، کلمه"یا مفتح الابواب" با خط نسخ زیبایی نوشته شده است. کتیبه سردر که به سال 1307 ه. ق تعلق دارد مشتمل بر 12 بیت شعر است. پس از آستانه، هشتی قرار دارد که به صحن وسیعی منتهی می شود. دیوارهای این صحن طاقنماسازی شده است. در دو سوی آستانه، پنج حجره ایوان دار و در سه جانب دیگر آن ایوان ها بنا شده اند. در وسط صحن، سقاخانه بزرگی با طرح هشت ضلعی وجود دارد که کتیبه ای بر آن نصب شده است. گنبد خانه اصلی در میان چهار ایوان که در چهار جهت اصلی ساخته شده اند، قرار دارد. خود بقعه، بنای کوشک مانندی است که از درون آن و از چهار جهت می توان به بیرون نظر انداخت.

  • امامزاده ولی

این آرامگاه در وسط میدان مرکزی ضیاء آباد قزوین واقع شده و طرح مربع دارد. ازاره بنا باقطعه سنگ های قهوه ای و بخش بالایی آن با آجرهای ساده ساخته شده است. بر بالای بقعه، گنبدی با غلام گردشی در اطراف و گردنی استوانه ای استوار گردیده است. در داخل بقعه برای ایجاد پوشش گنبدی، چهار فیل پوش از کف بقعه ساخته شده است. در ورودی که با طرح های ساده تزیین شده است، به دوره قاجاری مربوط است. اصل این بنا احتمالا از آثار قرن ششم ه. ق است.

  • پیغمبریه

این بقعه در کناره شرقی خیابان پیغمبریه قزوین قرار دارد. گویا در این بنا، چهار تن از پیامبران خدا به نام های سلام، سلوم، سهولی و القیا دفن شده اند. داخل حرم آن به صورت چهارگوش است. ازاره داخل حرم از کاشی است و سوره مبارکه جمعه به خط نسخ در گلویی حرم گچبری شده است. در جنوب حرم، ایوان مشرف به حیاط قرار دارد که از دو سو به دو کفش کن اتصال دارد و به وسیله راه پله های سنگی به حیاط مرتبط می شود. حیاط بزرگ در گودی واقع شده است و یک حوض نیز در وسط آن قرار دارد. در سردر بزرگ این بقعه کتیبه کوچکی از کاشی نصب شده است.

از دیگر بقعه ها و امامزاده های این استان می توان به امامزاده سلطان سید محمد در خیابان مولوی، امامزاده محمد طاهر در آبادی آوج، امامزاده سلطان ویس در روستای نیاق، امامزاده زرآباد در قریه زرآباد، امامزاده بی بی زبیده، امامزاده اسماعیل در روستای دودهه، امامزاده علی اکبر در روستای سگزآباد قزوین، امامزاده زلان در روستای نرجه و بقعه پیر در جنب قبرستان تاکستان اشاره نمود.

آرامگاه

  • آرامگاه حمدالله مستوفی

این آرامگاه در محله پنبه ریسه قزوین قرار دارد و به گنبد دراز نیز معروف است. حمدالله مستوفی جغرافی دان معروف که از خاندان مستوفیان بود، در سال 680 ه. ق در این شهر به دنیا آمد و تا حدود سال 750 ه. ق زیست. این آرامگاه که از آثار دوره مغول است. نقشه بنا در خارج مربع است که در بالا به هشت ضلعی و سپس استوانه ای تبدیل شده است. بخش استوانه ای بنا، مقرنس کاری شده است. این بنا از آجر ساخته شده و گنبدی مخروطی بر روی آن استوار شده است. در چوبی آرامگاه در غرب آن قرار دارد. خود قبر درسردابی است که روی آن، اتاق چهارگوشی ساخته اند. ازاره این اتاق از کاشی فیروزه ای ساده است و زیر پایه های گنبد، دور تا دور، کتیبه ای جای دارد که در آن سوره مبارکه دهر را با خط نسخ گچبری کرده اند. کف این اتاق صاف است و سطح آن با سنگ های معمولی فرش شده است. سقف اتاق نیز گنبدی است و از کتیبه به بالا، با آجرساخته و بندکشی شده است. در ورودی با رنگ لاجوردی بندکشی شده است. مقرنس سازی دور تا دور دایره پایین گنبد غالبا ریخته و دوباره بازسازی شده است. زیرمقرنس سازی، کتیبه ای از کاشی لاجوردی جای داده اند که در آن، به خط نستعلیق زندگینامه حمدالله مستوفی، به اختصار بیان شده است.

  • آرامگاه پیر سفید (مزار پیر سفید)

این آرامگاه در محله پنبه ریسه قزوین قرار دارد و به احتمال قوی به یکی از بزرگان صوفیه مربوط است و گفته می شود آرامگاه شیخ جمال الدین رشیق القطنی یکی از دوازده مرید شیخ نجم الدین کبری است که در سال 650 ه. ق درگذشته است. آرامگاه مزبور، چهارتاقی مقفی است که با آجر ساخته شده و در وسط آن قبری با معجر چوبی قرار گرفته است. در پایین پای قبر، قطعه سنگی به شکل قلب درزمین فرو رفته است که در حاشیه آن نوشته ای به خط نسخ حجاری شده است.

  • آرامگاه رییس المجاهدین

این آرامگاه دو طبقه در کنار جاده قزوین، کرج واقع شده و نقشه ای مستطیل دارد، طبقه زیرین، شامل سرداب و آب انبار است که با آجر و سنگ ساخته شده و در طبقه بالا، اتاق چهارگوش آرامگاه قرار دارد که در وسط هر یک از ضلع های چهارگانه آن، طاقنماهایی با قوس نعل اسبی ایجاد شده است. در چهار گوشه آرامگاه، چهار اتاق قرار دارد که با قوس گهواره ای پوشیده شده اند. اتاق آرامگاه نیز چهار فیل پوش دارد. بر روی اتاق آرامگاه، گنبدی آجری استوار است که روی آن با کاشی های رنگی دارای طرح هندسی تزیین شده است. بر روی سنگ مزار آن تاریخ 1333 ه. ق حک شده است. سنگ قبر (آسیه) همسر رییس المجاهدین در دیوار شمالی اتاق آرامگاه نصب شده است. شخصیت مدفون در این آرامگاه، میرزا حسن از مجاهدان دوره مشروطیت در قزوین است که در فتح تهران با سپاه آزادی خواهان گیلان همکاری کرده است.

  • آرامگاه صدر جهان (امامزاده اباذر)

این آرامگاه در ارتفاعات شمال شرقی قزوین و در ناحیه کوهستانی خوش آب و هوا و بسیار زیبایی قرار گرفته است و گفته می شود که از فرزند امام جعفر صادق (ع) است. داخل بقعه یک چهار ضلعی است. بخش زیرین بنا با چهار فیل پوش پوشیده شده است. ضریحی در وسط بقعه قراردارد و سنگ قبری با کنده کاری و نوشته در کنار در ورودی به چشم می خورد. شخص مدفون در این قبر، صدرالدین احمد خالدی ملقب به صدر جهان، وزیر غازان خان است. گنبد بنا از دو بخش گردنی و کاسه گنبد تشکیل یافته کاشیکاری آن در سال 1343 ه. ش همزمان با مرمت انجام شده است. سطح گنبد نیز با کاشی های نقش هندسی دوره قاجار پوشیده شده است. در این بنا تعدادی کتیبه قدیمی و تاریخی وجود دارد.

از دیگر آرامگاه های استان می توان به آرامگاه میرابراهیم بن معصوم در گورستان عتیق، آرامگاه شیخ احمد غزالی در خیابان پیغمبریه و آرامگاه خلیل بن غازی قزوینی در محله آخوند اشاره نمود.

آب انبار، حمام

  • آب انبار حاج کاظم

این آب انبار در انتهای خیابان تبریز شهر قزوین قرار دارد. این آب انبار 37 پله ازسنگ های تراشیده ساخته شده و دو شیر آب دارد. پوشش سقف آن مسطح است و در گذشته چهار هواکش داشت که امروزه تنها یکی از آن ها باقی مانده است. هواکش و سردر آب انبار تزیینات آجری و کاشی دارد. واژه علی به صورت خط بنایی در دو طرف راه پله، در نمای آجری، اجرا شده است. بانی آب انبار، مرحوم حاج کاظم کوزه گر است که به دستیاری حاجی اسماعیل نامی در سال 1256 ه. ق آب انبار را بنا کرده اند.

  • آب انبار مسجد جامع کبیر

این آب انبار در شمال مسجد جامع کبیر قزوین قرار گرفته و از آثار اواخر سده یازدهم ه. ق است. کتیبه این آب انبار به خط نستعلیق و در روی سنگ مرمر کنده شده است.

  • آب انبارخان

این آب انبار در خیابان امام قزوین قرار دارد و در سال 1177 ه. ق احداث شده و در سال 1251 ه. ق مرمت و تکمیل شده است. جنس این آب انبار از سنگ مرمر است که اشعاری به خط نستعلیق بر روی آن کنده شده است.

  • آب انبار لالو

این آب انبار که در خیابان سعدی و روبروی بازارچه آقا در قزوین قرار دارد در تاریخ 1224ه. ق ساخته شده است. قطعه ای از سنگ مرمر با اشعاری بر در قسمت درگاه آب انبار کار گذاشته شده است.

  • آب انبار زرگره کوچه

این آب انبار در زرگره کوچه خیابان امام قزوین قرار دارد و از آثار سال 1245 ه. ق است. این آب انبار کتیبه ای به خط نستعلیق دارد که به رنگ سفید در زمینه بنفش نوشته شده است.

  • آب انبار سردار کوچک

این آب انبار روبروی مسجد - مدرسه سردار قزوین قرار گرفته است و 37 پله و چهار شیر آب دارد. سقف آب انبار چهار گنبد و چهار هواکش دارد. ازاره راه پله ها با سنگ و نمای بنا نیز با آجر و کاشی تزیین یافته است.

از آب انبارهای قدیمی دیگر استان می توان آب انبار حکیم پشت بازارچه قزوین، آب انبار سردار بزرگ در خیابان راه آهن، آب انبار پنجه علی در محله خیابان قزوین، آب انبار حاجی بابا (خطیب) پشت بازارچه آمعصوم، آب انبار حاج ملاآقا روبروی مسجد مدرسه حاج ملا آقا حاج کریم و آب انبار شیشه گر در محله درب کوشک یخچال در کوچه یخچال را می توان نام برد.

  • حمام شاه عباسی

این حمام دوره صفوی در شهر تاکستان قرار دارد و از سه قسمت رخت کنی، گرمخانه و خزانه تشکیل شده است. گرمخانه طرحی هشت ضلعی دارد که در چهار طرف آن چهار شاه نشین برای شستشو ساخته شده است. در وسط گرمخانه نیز یک حوض بزرگ سنگی هشت ضلعی کار گذاشته شده است.

  • گرمابه صفا

این حمام در انتهای خیابان مولوی قزوین واقع شده و از دو بخش مردانه و زنانه تشکیل شده است. تاریخ ساخت بنا 1259 ه. ق و بانی آن حاجی حسن بن حاجی عبدالله تبریزی است. در اطراف حوض سربینه، چهار سنگ آب کاسه ای و تندیس چهار شیر مرمرین با کشکول بر پشت نصب شده است. میان سنگ آب ها یک صندلی سنگی قرار داده شده است. پوشش گنبدی شکل سربینه بر روی هشت ستون سنگی بسیار زیبا استوار شده است. گرمخانه نیز تاقی گنبدی دارد که بر روی ستون های سنگی استوار شده است. تمام سربینه، خلوت ها، صحن، ازاره های داخل حمام، حوض ها، سنگ ها و چاله حوض از سنگ مرمر صیقلی نفیس ساخته شده است. استخر در قسمت غرب گرمابه قرار دارد. مصالح به کار رفته در ساختمان حمام سنگ، آجر، سنگ مرمر و ملات ساروج است.

حمام های قدیمی دیگری نیز در این استان وجود دارند که عبارتند از:

  • آخوند، صارم لشگر و وزیر در محله آخوند
  • امینی در خیابان فردوسی
  • امجد در خیابان سپه
  • بلاغی نزدیک مسجد و مدرسه حیدریه
  • سعید داخل تیمچه شرقی سرای سعدالسلطنه
  • قوشه در محله سکه شریحان
  • میرزا رحیم در محله پنبه ریسه نزدیک میدانگاه
  • حاج محمد رحیم مردانه و حاج محمد رحیم زنانه در بازارچه حاج محمد رحیم
  • یزدی
  • دیمج نزدیک بازارچه آمعصوم
  • حاج میرزا کریم در کوچه مدرسه پنجه علی

سرا

  • سرای حاجی رضا

این سرا در دو اشکوب ساخته شده و به وسیله تاق های زیبایی به صورت یک تیمچه درآمده است. در شمال این سرا، محوطه شترخان و جایگاه بارانداز قرار دارد. در حال حاضر از حجره های این سرا به عنوان انبار استفاده می شود.

  • سرای سعدیه (سعدالسلطنه)

این سرا که در خیابان امام خمینی قزوین واقع شده توسط سعدالسلطنه در دوره قاجار احداث شده است. سرای سعدیه در یک طبقه ساخته شده که حیاطی بسیار بزرگ و حجره هایی در اطراف دارد و تاق آن ها یزدی بندی شده است. هشتی بنا با آجر و کاشی تزیین یافته و سقف آن نیز یزدی بندی شده است. در ضلع های شرقی، غربی و جنوبی حیاط اصلی نیز حیاط های کوچکتری وجود دارد که در اطراف آن ها نیز حجره هایی ساخته شده است.

  • سرای شاهرودی

این سرا در غرب رودخانه شهر قزوین قرار دارد و توسط حاج محمد حسن شاهرودی بنا شده است. این سرا پناهگاه مشروطه خواهان در جنبش مشروطیت بود.

  • سرای وزیر

این بنای دو طبقه در محوطه بازارچه وزیر - روبروی قیصریه - قرار دارد. طبقه پایین آن حیاطی وسیع است که در چهار جانب حجره هایی دارد. حجره های طبقه بالای این بنا درهای چوبی زیبایی دارند. از ویژگی های خاص این سرا، لچکی های طبقه بالای آن است که با کاشی های بسیار زیبایی به رنگ های سبز، زرد، لاجوردی و آبی با نقش های زیبایی مانند شکارگاه، خورشید، پرندگان و گل و بوته تزیین شده است.

  • سرای ضرابخانه

این سرا در میان بازار قزوین و نزدیک به چهار سوق بزرگ قرار دارد. در شرقی آن به بازار بزازها و در جنوبی آن به طرف بازار گشوده می شود. در این سرا دو محل ضرب سکه بوده است. سرای ضرابخانه پیش از جنگ جهانی اول، مرکز فعالیت تجاری بوده که اینک از رونق افتاده است.

  • سرای حاجی رضا

این سرا در دو اشکوب ساخته شده و به وسیله تاق های زیبایی به صورت یک تیمچه درآمده است. در شمال این سرا، محوطه شترخان و جایگاه بارانداز قرار دارد. در حال حاضر از حجره های این سرا به عنوان انبار استفاده می شود.

پل

  • پل لوشان

این پل در جاده قزوین - رشت واقع شده و چهار دهانه دارد که دهانه سوم آن از دو دهانه اول بزرگتر است. ارتفاع دهانه چهارم نیز از همه دهانه ها بیشتر است. هر چهار دهانه قوس های جناغی دارند و تیزه دهانه چهارم از سه دهانه دیگر بلندتر است. در فاصله دو دهانه کوچک و همچنین در فاصله دهانه سوم و دهانه چهارم غرفه هایی ساخته شده است. این پل از آثار سال 1209 ه. ق است.

  • پل شاه عباسی

پل شاه عباسی در مسیر جاده قزوین به بویین زهرا واقع شده است. این پل سه دهانه دارد که دو دهانه آن بزرگتر است. دهانه های سه گانه قوس های تیزه دار دارند. وسط پل از دو جانب آن بلندتر است. قسمت های پایین و پایه پل با سنگ و ملات آهک و قسمت های بالای آن با آجر ساخته شده است.

کاروانسرا

  • کاروانسرای محمدآباد خره (خورهه)

این کاروانسرا از بناهای دوره صفوی است که در مسیر جاده قزوین - بوئین زهرا واقع شده است. کاروانسرا طرح پنج ضلعی و دو برج مدور دارد. حیاط کاروانسرا نیز نقشه ای مستطیل دارد. بناهای چهار جانب کاروانسرا با پیروی از اصل قرینه سازی کامل ساخته شده اند، چنانکه در میان هر یک از جهت های چهارگانه، قوس بلندی جای گرفته است که در سمت جنوب آن، سردر ورودی و در سه سوی دیگر آن ایوآن هایی بزرگ ساخته شده است. در هر طرف ایوان شمالی، پنج طاقنما و در دو طرف ایوان های نمای غربی و شرقی نیز شش طاقنما طراحی و اجرا شده است. این بنا کلا با آجر ساخته شده و تنها در نمای داخل حیاط و دالان شمالی سنگ نیز به کار رفته است.

  • کاروانسرای سلطان آباد

این کاروانسرا که از آثار دوره قاجاری است در فاصله 10 کیلومتری قزوین و در سمت چپ جاده قزوین - تاکستان قرار دارد. نقشه این کاروانسرا مستطیل است ولی در گوشه های آن چهارطاقنما ساخته شده و آن را به هشت ضلعی تبدیل کرده است. در کاروانسرا در وسط ضلع شمالی آن کار گذاشته شده است. از ویژگی های جالب توجه این کاروانسرا چهار محوطه با پلانی مستطیل است که در وسط هر یک، دو ستون چهار گوش آجری در امتداد دیوارهای پشت حجره ها افراشته شده است. بر روی این ستون ها، در چهار جهت، قوس هایی احداث شده و سقف بر روی آن ها استوار شده است. سقف همه حجره های این بنا، گنبدی است.

  • کاروانسرای قربان علی غازان

این کاروانسرا پیش از نهضت مشروطیت توسط حسن خان یوزباشی بنا شده است. این کاروانسرا در زمان جنگ جهانی اول به توقفگاه نیروهای پیاده نظام روس تبدیل شده بود. بعدها به بار فروشی و سپس به کارخانه خشکبار تبدیل شد.

کاروانسرای پنبه، سرای رضوی و  سرای گلشن نیز در این استان وجود دارد.

قلعه

  • قلعه الموت

این قلعه بر فراز کوهی قرار دارد که اطراف آن را پرتگاه های عظیم و بریدگی های شگفت فراگرفته است. تنها راه دسترسی به این قلعه، راه بسیار باریکی در جانب شمال آن است. قلعه الموت از دو بخش شرقی و غربی و هر بخش از دو قلعه پایین و قلعه بالا تشکیل شده است. طول قلعه حدود 120 متر و عرض آن در نقاط مختلف بین 10 تا 25 متر متغیر است. دیوار شرقی قلعه بالا که از سنگ و ملات گچ ساخته شده، حدود 10 متر طول و 5 متر ارتفاع دارد. در جانب شمال غربی قلعه بالا دو اتاق در داخل سنگ کوه کنده اند. که در یکی از آن ها چاله آب کوچکی وجود دارد. در پای این اتاق دیوار شمالی قلعه به طول 12 متر و پهنای 1 متر قرار دارد و پایین تر از سطح قلعه ساخته شده که پرتگاه مخوفی دارد. در جانب شرقی قلعه، پاسداران قلعه و خانواده های آن هاساکن بوده اند. دیوار غربی این قسمت به ارتفاع 2 متر همچنان پابرجاست. در این سمت سه آب انبار کوچک نیز در دل سنگ کنده شده است. بین قلعه بالا و پایین میدانگاهی است که بر گرداگرد آن، دیواری محوطه قلعه را به دو قسمت تقسیم کرده است. از برج های قلعه، سه برج گوشه های شمالی و جنوبی و شرقی همچنان پابرجاست. دروازه و تنها راه ورود به قلعه در انتهای ضلع شمال شرقی قرار دارد. مدخل راه منتهی به دروازه، از پای برج شرقی است که چند متر پایین تر از آن واقع شده است. مصالح قسمت های مختلف قلعه سنگ، ملات گچ، آجر،کاشی و تنپوشه سفالی است. در سمت غرب قلعه، قبرستان قدیمی اسب کله چال قرار دارد که در بالای تپه مجاور آن بقایای چند کوره آجرپزی نمایان است. سال بنای قلعه الموت در کتاب نزهه القلوب حمدالله مستوفی، 446 ه. ق ذکر شده که همزمان با خلافت المتوکل خلیفه عباسی است.

  • قلعه دختر (قزقلعه)

این قلعه بر بالای کوهی در نزدیکی روستای آبک لو واقع شده است. بنای قلعه ازسه طرف به پرتگاههای پر شیب منتهی می شود و از طرف جنوب راه دارد. مصالح بنای قلعه بیشتر از آجر است و احتمالا از آثار دوره ساسانی یا آل بویه است.

  • قلعه لمبسر

دژ لمبسر یکی از عظیم ترین و وسیع ترین دژهای استان است که نینه رود و لمه در در دو سوی آن جریان دارند. قلعه لمبسر از سه جهت شرق، جنوب و شمال به پرتگاه های مخوفی منتهی می شود. باروی جنوبی و شرقی قلعه هنوز باقی است. دروازه جنوبی قلعه شامل دو در پی در پی است که 6 متر اختلاف سطح دارند. در دو طرف در اول برج های بلندی با ارتفاعی بیش از 6 متر به جا مانده است. دیوار و تاق درگاه دوم از سنگ تراشیده ساخته شده است. ساختمان های مهم این دژ در کنار دروازه شمالی قرار داشته اند که برجی از آن به جامانده است. در قسمت جنوبی 12 اتاق باریک وجود دارد که رو به شرق ساخته شده اند. اتاق های دیگری نیز با تاق های ضربی در داخل باروی قلعه دیده می شوند. قسمت جالب توجه دژ، کانال آب آن است که از طرف شمال وارد دژ می شود و به آب انبارهای مکعب مستطیل شکلی منتهی می شود. این آب انبارها در دل سنگ کنده شده اند. سه آب انبار دیگر در طرف شمال و شرق و در خارج از دیوارهای دژ دیده می شود. در آخرین قسمت محوطه شیب دار دژ نیز چند آب انبار نزدیک یکدیگر در دل سنگ کنده شده اند. قلعه لمبسر یکی از شگفت انگیزترین قلعه های ایران است و قدمت آن به دوران پیش از اسلام می رسد.

  • قلعه محمد زمان خان رشوند

این قلعه در قسمت شمالی قزوین قرار دارد و محل اقامت محمد زمان خان رشوند بود که توسط وی از سنگ و ملات گچ ساخته شده است در بنای برج های قلعه از سنگ های بزرگ استفاده شده است.

  • قلعه نویزرشاه

این قلعه بر فراز کوهی در شمال شرقی روستای گرم رود واقع شده است. از بناهای آن چند اتاق و ساختمان بزرگ و قسمتی از دیوار قلعه هنوز برجا مانده است. در این ناحیه ویرانه برج ها و قلعه های دیگری چون ایلان، سفیددر و قلعه روستای فرندج مشاهده می شود که اغلب آن ها در مسیر راه هایی بوده اند که به قلعه الموت منتهی می شده اند.

  • قلعه سمیران

این قلعه در بالای کوه بر روی یک تپه سنگی ساخته شده است. در حال حاضر قسمت هایی از دیوارهای قلعه، پابرجا مانده است. ناصر خسرو نقل کرده که قلعه سه دیوار تو در تو داشته است. در حال حاضر سالم ترین بخش قلعه، دیوار شمالی است. که میان دو برج مدور سالم محصور است. برج ها و دیوار با سنگ های لاشه و ملات گچ ساخته شده اند. در سمت غرب دیوار قلعه نیز ساختمان هایی به جامانده است. بر روی زمین های اطراف قلعه تا مسافتی بسیار، قطعه های فراوان سفال پراکنده است. سفالینه های مزبوربه دوره های پس از اسلام مربوط است. این قلعه علاوه بر کارکرد دفاعی و نظامی کاربرد سکونت نیز داشته است.

  • قلعه ساسان (آرامگاه بزرگ)

این قلعه بر فراز تپه بلندی در دهستان طارم قرار دارد و از سه جهت دارای شیب تند است که دسترسی به آن را دشوار می سازد. قلعه همانند برجی هشت ضلعی است که دور تا دور آن را دیواری با ارتفاع 2 متر و طول 5/6 متر فرا گرفته است. پنجره، یک در و سردر بلند و با شکوه قلعه بسیار جالب توجه است. پوشش زیرین بنا، به کمک هشت ترنبه و هشت شکنج رسمی برپا شده و با نقش گشنیز تزیین شده است. این اثر از یادگارهای قرون اولیه دوره اسلامی و احتمالا به دوره آل بویه مربوط است.

از دیگر قلعه های استان می توان به قلعه سنگرود، قلعه شیرکوه، قلعه ایوان نیاق، قلعه قسطین لار، شهرک رشگین و میمون ذر اشاره نمود.

حسیینه، مسجد

  • حسینیه امینی ها

این بنا در انتهای غربی خیابان قزوین قرار گرفته و مشتمل بر شانزده عمارت تو در تو و پیوسته  است که در سال 1275 ه. ق توسط حاج محمد رضا امینی از تاجران قزوین ساخته شده است. بنای حسینیه از سه تالار موازی در جهت شرقی و غربی تشکیل شده که با ارسی های چوبی زیبایی به یکدیگر ارتباط پیدا می کنند. تالار جنوبی نه دهانه ارسی کشویی مشبک با شیشه های رنگی بسیار زیبا دارد و سقف آن نیز تزیینات نقاشی همراه با آیینه کاری دارد. تالار میانی دارای طاقچه ها و رف های کاسه ای مزین به آیینه کاری و گچبری های بسیار زیباست. این تالار با دو پنج دری به تالارهای شمالی و جنوبی متصل می شود. در نیم دایره بالای پنج دری که به ایوان شمالی راه می یابد بروج دوازده گانه نقش شده اند. سقف این تالار تزیینات گچبری همراه با آیینه کاری و نقاشی روی چوب دارد. در زیر تالارها، بخش هایی چون سردابه، زیر زمین، شربت خانه، انبار و آشپزخانه ساخته شده اند که به حیاط های شمالی و جنوبی راه دارند. دیواره جبهه شمالی حیاط جنوبی سنگی است ونقش های برجسته فراوانی دارد.

  • مسجد النبی

این مسجد از بناهای دوره صفویه است که در دوره قاجاریه از نو بازسازی شده است. حیاط مسجد طرحی مستطیل دارد و یک حوض بزرگ نیز در وسط آن ساخته شده است. هر یک از جهات چهارگانه مسجد، ایوانی بلند دارد و دو گوشواره و سپس دو شبستان در دو سوی آن بنا شده است. شبستان های شمالی و جنوبی هر یک چهار طاقنما و شبستان های شرقی و غربی نه طاقنما دارد. ایوان های چهارگانه با کاشی های مینایی تزیین شده و در هر ایوان، کتیبه ای از کاشی لاجوردی به خط نسخ کار گذاشته شده است. در بالای ایوان شمالی، ماذنه وسیعی وجود دارد. مقصوره بلندی با طرحی مربع به ایوان جنوبی متصل است که ازاره های آن با سنگ و دیگر بخش های آن با گچ سفید پوشیده شده است. ازاره مقصوره محراب دیوار جنوبی  از سنگ مرمر است که با کاشی های مینایی رنگارنگ تزیین شده است. گنبد عظیم مقصوره از داخل گچ کاری و از خارج کاشیکاری شده است.

  • مسجد حیدریه

این مسجد در گذر بلاغی و در محله پنبه ریسه قزوین واقع شده است. حمدالله مستوفی و امام رافعی این مسجد را به نام جامع اصحاب معرفی کرده اند. گچ بری های این مسجد مانند گچ بری های مسجد جامع کبیر نفیس است و بعید نیست که گچ بری های هر دو مسجد کار یک هنرمند باشد. این مسجد در زمان صفویه هم دایر و آباد بود، ولی به تدریج از رونق افتاده است. در دوره قاجاریه ایوانی در مقابل شبستان با حجره هایی در اطراف به آن افزوده شده است. این بنا به تمامی از آجرهای تراش خورده ساخته شده و درز آن ها نیز گچ کشی شده است. محراب مسجد یکی از باشکوه ترین محراب های دوره سلجوقی است. در درون محراب سوره هایی از قرآن کریم با گچ در زمینه آبی نوشته و تکرار شده است. کتیبه های کوفی مسجد از شاهکارهای هنر خطاطی با گچ است. در اطراف محراب شش کتیبه به خط نسخ و خط کوفی وجود دارد. از دیگر تزیینات این بنا هشت طاقنمادر گوشه های آن است.

  • مسجد جامع کبیر

این مسجد از آثار دوره های سلجوقی و صفوی است و در خیابان شهدای قزوین قرار دارد. حیاط مسجد مربع مستطیل است و در وسط آن حوض بزرگی احداث شده است. مساحت مسجد بیش از چهار هزار متر مربع است. در چهار جهت آن، چهار ایوان بلند قرار دارد. در دو سوی ایوان شمالی آن، دو مناره زیبا قرار دارد. در دو سوی هر ایوان نیز دو رواق طولانی ساخته شده است. همه اجزای ساختمان مسجد با آجر ساخته شده اند. قدیمی ترین قسمت مسجد، بنای کوچک گنبدداری است که به دهلیز درِ شرقی مسجد راه دارد. این بنا از خشت های بزرگ خام و گل ساخته شده و تاق هارونی یا مقصوره کهن نامیده می شود. این بنا در سال 192 ه. ق به دستور هارون الرشید احداث شده است. دومین بخش بنای مسجد از لحاظ تاریخی گنبد آجری دو پوسته دوره سلجوقی و شبستان بی مانند آن است که یکی از شاهکارهای معماری قرن ششم هجری قمری محسوب می شود. این شبستان را مقصوره خمار تاشی گویند و در فاصله سال های 509-500 ه. ق احداث شده است. در این مقصوره پنج عدد کتیبه وجود دارد. امیر خمارتاش در دو سوی مقصوره دو شبستان دیگر نیز ساخته است که امروزه به آتشکده معروفند. ایوان و صفه بلند جلو شبستان گنبددار سلجوقی در دوره صفویه و در سال 1069 ه. ق ساخته شده اند. در راهرو این ایوان دو ستون عظیم قرار دارد که بر هر یک لوحه هایی ازسنگ مرمر نصب گردیده است. ایوان غربی، ایوان شمالی و دو مناره آن به احتمال قوی از بناهای دوره صفوی است. ایوان شمالی و مناره های آن بارها تعمیر و مرمت شده است.

  • مسجد پنجه علی

این مسجد از آثار دوره صفوی است و در خیابان پیغمبریه قزوین واقع شده است. داخل مسجد محوطه سرپوشیده ای است که سقف آن را تاق های آجری پوشانده است. ازاره های دیوارهای اطراف و ده ستون وسط آن از سنگ مرمر است. ازاره های بالای سنگ ها به پهنای بیش از نیم متر کاشیکاری شده است. در وسط تاق دوم محرابی وجود دارد که نام ائمه (ع) در آنها نقش شده است. محراب مزبور با اسلوب مقرنس سازی، گچبری و رنگ آمیزی شده است. در جبهه محراب و در وسط دیوار آن، قطعه سنگی از مرمر صیقلی کار گذاشته شده است که پنجه بزرگی بر روی آن نقش بسته است. نقش روی این سنگ را پنجه علی (ع) می نامند. بقیه تاق ها و دیوارهای مسجد را با گچ، سفیدکاری کرده اند.

  • مسجد و مدرسه صالحیه

این بنا در خیابان مولوی قزوین قرار دارد. در طرف جنوب بنا، ارسی هایی تعبیه شده است که به حیاط مدرسه گشوده می شوند. ساختمان مسجد را با آجر و سقف آن را با تاق های آجری پوشانده و سفید کرده اند. مدرسه در دو طبقه ساخته شده و هر دو طبقه حجره هایی برای استفاده طلبه ها دارد. بالای سردر مدرسه تزییناتی از کاشی دارد. اشعاری به خط نستعلیق زیبا و به رنگ لیمویی در متن کاشی های لاجوردی سردر، کتیبه شده است. این مسجد و مدرسه، از آثار نیمه اول قرن سیزدهم ه. ق است.

  • مسجد سنجیده

این مسجد کوچک قدیمی در محله راه ری قزوین قرار دارد. تاق این مسجد مخروطی و بسیار بلند است. در داخل مسجد کتیبه ای از کاشی مشتمل بر مناجات حضرت علی (ع) وجود دارد. در وسط حیاط این مسجد، یک حوض آب لوزی شکل قرار دارد.

  • مسجد و مدرسه سردار

این بنا در خیابان تبریز قزوین قرار دارد و از آثار دوره قاجار (سال  1231 ه. ق) است. نقشه بنا مربع مستطیل و ساختمان آن دو اشکوبه است. ازاره بنا با سنگ و بقیه آن با آجر تراش خورده ساخته شده و با کاشی های رنگارنگ تزیین یافته است. دورتادور حیاط مدرسه را از چهار سو با اشعار مرحوم محتشم کاشانی به خط نستعلیق زیبا کتیبه کرده اند. در دو بخش شرقی و غربی مدرسه، حجره هایی ساخته شده است. طبقه دوم نیز مانند طبقه اول است ولی چهار حجره باریک دیگر در بالای گوشواره های آن ساخته شده است. در جنوب حیاط مدرسه مهتابی بزرگی کار شده است. در جنوب بنا و متصل به این مهتابی، مسجدی جای دارد که سقف آن روی سه تاق آجری قرار دارد. در بالای تاق میانی مسجد، گنبدی با طرح مخروطی استوار شده است. در ورودی بنا در سمت شمال و در وسط قرار دارد. در به هشتی وسیعی راه دارد که از دو سو با دو در، به دوشبستان منتهی می شود. سردر مدرسه با کاشی های رنگی زیبا زینت یافته است و اشعاری به خط نستعلیق ممتاز در سنگ مرمر کنده کاری شده و در آن کار گذاشته شده است.

  • مسجد و مدرسه شیخ الاسلام (مسعودیه)

این بنا که در خیابان شهدای قزوین قرار گرفته به دستور امیرآقاسی یکی از امیران ترکمانیه قزوین بنا شده است. این بنا در سال 1321 ه. ق تجدید بنا شده و به صورت مسجد و مدرسه در آمده است. ساختمان مدرسه آجری است که وسط آن ها با گچ بندکشی شده است. در ورودی مدرسه از جانب غربی است و از کنار آن در دیگری به حیاط کوچک مدرسه منتهی می شود. در بزرگ مدرسه به فضایی اتصال دارد که تاق بزرگی آن را پوشانده است. حیاط مدرسه پلانی مربع با حجره هایی در پیرامون برای اسکان و تحصیل طلبه ها دارد.

مسجد بی بی آمنه خاتون از آثار دوره صفوی، مسجد زبیده و حلیمه خاتون، مسجد سوخته چنار و مسجد محمدیه از جمله مساجد قدیمی استان می باشند.

برج

  • برج باراجین

در فاصله 12 کیلومتری از شمال قزوین مکان خوش منظره و خوش آب و هوایی وجود دارد که برج باراجین بر فراز ارتفاعات آن واقع شده است. این برج بر روی سکویی هشت ضلعی با هشت نیم ستون مدور بر گرداگرد بدنه برج احداث شده است. در ساختن بنا از سنگ قلوه، سنگ لاشه، آجر و ملات گچ استفاده شده و از آثار قرن 4 یا 5 ه. ق است.

  • برج های آرامگاهی خرقان

این برج ها در یک کیلومتری روستای حصار ارمنی و در 32 کیلومتری جاده قزوین - همدان قرار دارند. که در محوطه وسیعی به فاصله کمی از یکدیگر قرار گرفته اند. بنای برج شرقی دارای نقشه هشت ضلعی با ستون های مدور در هشت گوشه است که قسمت ازاره آن در سال 1347 ه. ش تعمیر و مرمت شده است. تمامی بنا با آجرهای ساده ساخته و تزیین شده است. این بنا نخستین گنبد دو پوسته قرن پنجم هجری قمری است. قاب های تزیینی داخل طاق های ضلع های هشت گانه طرح و نقش متفاوتی دارند. در سردر ورودی برج کتیبه ای با مضمون "به تاریخ سنه ستین و اربعمائه (460) عمل محمد بن مکر الزنجانی القبه" کار شده است. بنای برج غربی نیز هشت ضلعی است که ستون های مدوری دارد. گنبد خارجی این بنارگه های برجسته آجری دارد و قسمت بالای ساقه گنبد را با نقش های هندسی بسیار زیبا تزیین کرده اند که در زیر آن، کتیبه ای باریک کار شده است. کتیبه ای نیز بر سردر آن با مضمون "عمل ابوالمعالی بن مکر الزنجانی به تاریخ سنه و ثمانین و اربعائه" اجرا شده است.

  • برج سنگی

برج سنگی با کتیبه کوفی در دهستان طارم از دیگر برج های تاریخی استان است.

گنبد

  • گنبد گورستان حسن آباد

روستای حسن آباد در سمت راست مسیر رود شاهرود و در فاصله یک کیلومتری آن قرار گرفته است. گورستان این روستا بر بالای تپه بلندی مشرف به جاده واقع شده است. بر روی تپه مزبور یک بنای سنگی با طرحی هرمی قرار دارد که بر روی پایه های آن، گنبدی با طرح مخروطی نامنظم بنا شده است. مصالح به کار رفته در بنا عبارتند از: سنگ قلوه، سنگ لاشه و ملات. این اثر احتمالا به دوره ساسانی یا آل بویه تعلق دارد.

  • کافر گنبد

این گنبد هشت ضلعی در روستای نیاق قزوین قرار دارد. ازاره بنا از سنگ و بقیه آن با آجر ساخته شده است. در وسط سه ضلع از هشت ضلع بنا، سه در ورودی تعبیه شده است که دو در شمالی و غربی آن قوسی تیز دارد. بر روی دیوار شرقی، یک سردر با طرحی هلالی تعبیه شده است. در حال حاضر، بر بالای بنا، بقایای پوشش گنبد مدوری به چشم می خورد. در داخل بنا و در وسط هر ضلع، طاقنمایی با قوس تیزه دار قراردارد. در حد فاصل هر دو طاقنما و در بالای جرزهای هر کنج قالبی گچی تعبیه گردیده است که داخل آن را با آجر پر کرده اند. به این ترتیب، طرح هشت ضلعی را به کمک طاقنماها و پاباریک ها به یک طرح دایره تبدیل کرده اند. این بنا ممکن است آرامگاهی مربوط به قرن ششم یا هفتم ه. ق بوده باشد.

  • یله گنبد

سد

  • سد قدیمی سپهسالار

در فاصله 3 کیلومتری سد سید علی خان بند سنگی دیگری وجود دارد که به نام سد سپهسالار معروف است. این بند در سال 1336 ه. ق بنا شده است. این سد به کمک سنگ های تراشیده و بادریچه های آهنی با قطر زیاد ساخته شده و آثاری از آن به جا مانده است.

  • سد قدیمی سید علی خان

این سد بر روی رودخانه ارنزک در گردنه کماسمار، احداث شده که اینک آثاری از آن به جامانده است. در ساخت این سد از قلوه سنگ و سنگ های تراش خورده و ملات ماسه و آهک استفاده شده است. این سد حدود 20 متر طول و 10 متر عرض و ارتفاع دارد.

دروازه های قزوین

شهر قزوین در گذشته هشت دروازه داشت که به نام های دروازه رشت، باغ شاه، درب کوشک، تبریز، تهران، شیخ آباد، امامزاده حسین و خندقبار معروف بودند. امروزه از آن میان، تنها دو دروازه درب کوشکو تهران باقی مانده اند. دروازه درب کوشک که در انتهای خیابان آزادی قرار دارد، در دوره قاجاریه ساخته شده و در سال 1296 ه. ق کاشیکاری شده است. دروازه قدیم تهران نیز که در خیابان تهران قدیم قرار دارد، از بناهای دوره قاجاریه است که در سال 1347 شمسی مرمت و کاشیکاری شده است.

گورستان شاه کوه

در آن سوی شاهرود در میان قبرستان دامنه شاه کوه دو آرامگاه سنگی قرار دارد. نقشه بنای هر دو آرامگاه یکسان است. نقشه پایه بنا عبارت است از یک چهار ضلعی، که چهار دیوار آن به ارتفاع حدود 2 متر با سنگ لاشه و ملات ساخته شده است. در یکسوی آن دری کار گذاشته شده که بالای آن نیز پنجره ای برای تامین نور داخل بقعه تعبیه شده است. بر روی پایه سنگی مزبور، گردنی بلند گنبد سنگی به ارتفاع تقریبی 4 متر با مصالح سنگ لاشه و ملات بر پا شده است. گردنی مزبور در قسمت بالا به طرف داخل متمایل شده و حالت گنبدی ایجاد کرده است. این آرامگاه های سنگی به احتمال زیاد به دوره ساسانی تعلق دارند.

موزه عمارت کلاه فرنگی

این بنا به دوره صفویه تعلق دارد و در دوره قاجار نیز سعد السلطنه فرماندار قزوین آن را تعمیر اساسی کرده و نام آن را چهلستون خوانده است. عمارت مذکور دو اشکوبه است. ازاره سازی آن با سنگ و بقیه بنا با آجر ساخته و بندکشی شده است. انواع آثار تاریخی، باستانی، مردم شناسی در این موزه به نمایش گذاشته شده است. این بنای تاریخی، یادگاری از دوران صفوی است و در وسط یک باغ قرار دارد. این بنادر دو طبقه ساخته شده و تالار بزرگی دارد و در روزگار رونق، درهای خاتم کاری، راهروهایی با تزییننات نقاشی،کاشی کاری و طلاکاری داشته است که به مرور زمان، از بین رفته و زیبایی اولیه خود را از دست داده است.

سردر عالی قاپو

یکی از بناهای مهم دوره صفوی قزوین حیاط نادری با عمارت ها و باغ های بسیار زیبا بود که هفت در داشته است و یکی از آن ها را عالی قاپو می نامیدند. سردر عالیقاپو درگاه بلندی دارد که به هشتی بزرگی متصل است. در عالی قاپو جلوخانی دارد که در دو طرف آن، دو سکوی پهن با سنگ ساخته شده است. ازاره های سر در با کاشی و بقیه قسمت های آن با گچ پوشیده شده است. در قسمت میانی سردر و بالای در، کتیبه ای به خط ثلث جلی (به قلم علیرضا عباسی، نقاش معروف) بر روی کاشی معرق نوشته شده است. امروزه سردر عالی قاپو و حیاط و ساختمان های شمالی آن، محل اداره شهربانی قزوین است.

مجموعه بازار قزوین

مجموعه بازار قزوین از آثار دوره صفوی است و معماری جالب توجه و دیدنی دارد. هسته این بازار به قبل از صفویه مربوط است ولی در دوره صفویه وسعت یافته است هر راسته ای از بازار به صنفی خاص اختصاص دارد و در گذر هر یک از این راسته ها مسجد، حمام، سرا و تیمچه احداث شده است. قیصریه قزوین چهار در دارد. درِ شمالی به تیمچه سرباز، درِ جنوبی به تیمچه سرپوشیده، درِ شرقی به سرای وزیر و درِ غربی به چهار سوق کوچکی متصل می شود. بازارچه سعد السلطنه نیز از آثار قدیمی بازار قزوین است که هشتی بسیار زیبایی دارد.

اهم قسمت های بازار قزوین عبارتند از:

  • تیمچه سرباز

بنای دو طبقه تیمچه سرباز در شمال قیصریه قرار دارد. در ورودی این تیمچه دارای قوس کلیل است. لچکی های طاقنمای حجره های آن با کاشی های زرد و صورتی صحنه های شکار، گل و بوته و پرندگان رانشان می دهد. درها نیز ارسی های چوبی بسیار زیبایی دارند.

  • تیمچه سرپوشیده

این تیمچه در جنوب قیصریه قرار گرفته و سقفی پوشیده دارد. این تیمچه نیز در دو طبقه ساخته شده و حجره هایی در اطراف دارد.

  • تیمچه حاج سید کاظم

این تیمچه در میان بازار، رو به روی راسته سراج ها واقع شده و هم اکنون مرکز چرم فروشی بازار قزوین است.

  • تیمچه رضوی

این تیمچه توسط حاج سید ابوالقاسم رضوی اصفهانی ساخته شده و اینک در دست بازماندگان اوست و به چوب فروشی تبدیل شده است.

  • تیمچه درویش مهدی

این تیمچه در میان چهار سوق بزرگ و در برابر درِ جنوبی سرای ضرابخانه واقع شده که قبلا جایگاه شاهین سازها بود و اینک بار فروشی است.

  • تیمچه حاج محمد تقی

این تیمچه توسط حاج محمد تقی یزدی ساخته شده و بازار آهنگرها بوده است که اینک به بار فروشی تبدیل شده است.

 


صنایع دستی

صنایع دستی و سوغاتی های استان قزوین عبارتند از، سنگ های (حکاکی و حجاری شده)، کاشی سازی، آیینه سازی، منبت کاری، گچبری، قالیبافی، خوشنویسی و خطاطی.

 


روستاهای هدف گردشگری

 

نام روستا

شهرستان

حصار

قزوین

زرآباد

قزوین

گرمارود

قزوین

گازرخان

قزوین

یله گنبد

قزوین

آتان

قزوین

آکوجان

قزوین

اندج

قزوین

 

برآورد سطح، تولید و عملکرد در هکتار محصولات زراعی استان در سال زراعی 89-1388

                                                                                                                                     ((واحد: هکتار - تن - کیلوگرم))

نام محصول سطح تولید عملکرد
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
غلات گندم

60690

92921

153611

258069

100044

358113

4252,3

1076,7

جو

27839

13237

41076

118848

14170

133018

4269,1

1070,5

شلتوک صدری دانه باند

286

0

286

1333

0

1333

4660,2

0
پرمحصول دانه بلند

1954

0

1954

8311

0

8311

4253,2

0
دانه متوسط

329

0

329

1446

0

1446

4396

0
جمع

2569

0

2569

11090

0

11090

4316,9

0
ذرت دانه ای

7138

0

7138

90214

0

90214

12638,5

0
جمع

98236

106158

204394

478221

114213

592434

- -
حبوبات نخود

110

4330

4440

182

1195

1377

1650,5

276

لوبیا

1062

0

1062

2377

0

2377

2238

0
عدس 0

14379

14379

0

2428

2428

0

168,9

سایر حبوبات 0

229

229

0

59

59

- -
جمع

1172

18938

20110

2559

3682

6241

- -
محصولات صنعتی پنبه

728

0

728

1174

0

1174

1612,3

0
چغندرقند

3590

0

3590

138936

0

138936

38700,8

0
کلزا

2598

0

2598

6569

0

6569

2528,3

0
جمع

6916

0

6916

146678

0

146678

- -
سبزیجات سیب زمینی

476

0

476

8549

0

8549

17959,7

0
پیاز

160

0

160

2083

0

2083

13015,6

0
گوجه فرنگی

6318

0

6318

309313

0

309313

48957,4

0
سبزیجات گلخانه ای

26

0

26

3894

0

3894

152705,9

0
سایر سبزیجات

962

0

962

23773

0

23773

- -
جمع

7942

0

7942

347611

0

347611

- -
محصولات جالیزی خربزه

8221

0

8221

294632

0

294632

35838,9

0
هندوانه

1033

416

1449

40548

5090

45638

39252,8

12236,4

خیار

871

31

902

20987

59

21046

24095,3

1916,1

خیار گلخانه ای

17

0

17

3400

0

3400

200000

0
سایر محصولات جالیزی

112

0

112

3375

0

3375

- -
جمع

10254

447

10701

362942

5150

368092

- -
نباتات علوفه ای یونجه

17864

25

17889

222455

24

222479

12452,7

945

شبدر

13

0

13

20

0

20

1518,1

0
سایر نباتات علوفه ای

24449

46

24495

1343503

30

1343533

- -
جمع

42326

71

42397

1565978

53

1566031

- -
سایر محصولات

4308

0

4308

17206

0

17206

- -
جمع کل

171154

125614

296768

2921194

123099

3044293

- -

 

منابع:

  1.  لوح فشرده اطلس ایران نما - موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه
  2.  آمارنامه کشاورزی در سال زراعی 89-1388 - دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی
  3. دانشنامه آزاد ویکی پدیا
  4. سایت جامع گردشگری ایران
  5. پایگاه خبری روستانیوز
  6. پورتال مرکز آمار ایران

به نقل از شبکه روستایی ایران

امیر حاجی پور
برخی از فعالیتهای اینجانب: مهندس عمران - عمران، ( دارای پروانه اشتغال از سازمان نظام مهندسی ساختمان استان همدان). دبیرکارگروه توسعه و آبادانی گروه مشاوران جوان استان همدان در دولت دهم. کارشناس مسئول امور نظارت و ارزیابی بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان همدان . کارشناس ستاد بازسازی در مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی بعد از زلزله سال 1391 . کارشناس ستاد بازسازی در مناطق زلزله زده استان همدان بعد از زلزله سال 1381 . تهیه و تنظیم فصلنامه نظام فنی روستایی استان همدان ( با همکاری سایر دوستان ) . مدتی به عنوان مسئول آموزش در پایگاه مقاومت زینبیه همدان
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :


Hajipour.persianblog.ir Review

جدیدترین خبرهای شهر لالجین

آخرین اخبار ایران و جهان

روزنامه ها، اخبار اقتصادی و بورس

قیمت زنده طلا و سکه سایت طلا

اخبار زلزله های ایران و جهان

پایگاه مهندس امیرحاجی پور